In de week na de Brexit herinnert een 32-jarige kunstgeschiedenisdocente zich de innige band die ze vanaf haar zesde had met haar kunstminnende vroegere buurman, nu 101 en woonachtig in een verzorgingstehuis.
Titel
Herfst
Auteur
Ali Smith
Vertaler
Karina Van Santen Martine Vosmaer
Taal
Nederlands
Oorspr. taal
Engels
Oorspr. titel
Autumn
Uitgever
Amsterdam: Prometheus, 2018
237 p.
ISBN
9789044636604 (paperback)

Besprekingen

Méér dan een grote Brexitroman

In wervelend proza schrijft Ali Smith over kunst en liefde, en over de betekenis van tijd en geschiedenis.

Het was de slechtste der tijden, het was de slechtste der tijden', aldus de beginzin van Ali Smiths formidabele roman Herfst (Autumn). Veel lezers zullen de knipoog herkennen naar de opening van A Tale of Two Cities, Charles Dickens' roman die zich afspeelt ten tijde van de Franse Revolutie: 'It was the best of times, it was the worst of times'.

Dickens is een van de schrijvers naar wie impliciet of expliciet wordt verwezen in dit erudiete maar ook speelse, serieuze maar ook humoristische boek. De rode draad van Herfst wordt gevormd door de vriendschap tussen Elisabeth Demand en Daniel Gluck.

Als de roman begint, is Elisabeth, 32, junior docent kunstgeschiedenis aan een universiteit in Londen zonder vaste aanstelling. 'Je droom uitgekomen, zegt haar moeder, en dat is zo, als haar droom was dat ze geen baanzekerheid zou hebben en dat bijna alles te duur is en dat ze nog steeds in dezelfde huurflat woont als toen ze meer dan tien jaar geleden nog studeerde.'

Op h…Lees verder

Liefde in tijden van brexit

BOEKENBAL

`Het was de slechtste der tijden, het was de slechtste der tijden.' Met die pessimistische herinterpretatie van de openingszin van Charles Dickens' `A Tale of Two Cities' start `Herfst', het eerste deel van het geplande kwartet `seizoensromans' waarmee Ali Smith onze tijd, de kunstgeschiedenis, de liefde en de lamentabele staat van de staat wil onderzoeken. Aan de overzijde van het Kanaal behoeft Ali Smith allang geen introductie meer. Daar wordt de schrijfster door collega's met enige regelmaat als Nobelprijskandidaat getipt en hoeft ze maar pen op papier te zetten om genomineerd te worden voor zowat elke belangrijke literaire prijs. In het Nederlandse taalgebied heeft de 55-jarige Schotse zelfs geen eigen Wikipedia-pagina. Als daar met de publicatie van dit ontroerende kleinood geen verandering in komt, zal de virtuoze stiliste wellicht ook de komende seizoenen een geheimtip blijven. `Herfst' wordt de eerste volwaardige brexitroman genoemd, maar dat is zoiets als `Moby-Dick' de e…Lees verder

Vallend blad

De eerste brexitroman? Niet echt. En toch weer wel. Niets is zwart-wit in het sprookjesachtige en tegelijk bloednuchtere Herfst van de Schotse topauteur Ali Smith. Subtiliteit als literair tegengif voor een schreeuwzieke maatschappij.

De kleine Elisabeth gaat wandelen met haar mysterieuze buurman Daniel Gluck. Hij laat haar de wereld zien, de dieren in de wolken. Samen verzinnen ze verhalen en hij toont haar verzonnen beelden. Haar moeder vindt het maar niks, zo’n oude man die optrekt met een klein meisje. Wat bedoelt Elisabeth met ‘hij laat me beelden zien’? Toch geen vieze prentjes? Tegelijk is ze niet te beroerd om meneer Gluck als babysit in te schakelen wanneer ze enkele uren naar een rendez-voushotel verdwijnt.

De grote Elisabeth zit aan meneer Glucks ziekenhuisbed en leest hem voor. Hij ligt niet in coma, hij slaapt, als een honderdjarige prins. Om dichter bij haar platonische geliefde te zijn – al haar relaties liepen stuk omdat haar hart al verpand was – is ze weer bij haar moeder ingetrokken. Buiten woedt de brexit: het land is verdeeld, een politicus werd neergeschoten, er verschijnen racistische slogans op huizen van buitenlanders en rond een stuk gemeenschapsgron…Lees verder

Een weer schitterend boek van de bekroonde experimentele Schotse schrijfster (1962), het eerste van een gepland kwartet, en dito post-Brexit roman. De beginzin à la Dickens 'Het was de slechtste der tijden’ zet meteen de toon. Tegen het dreigend decor van een in zichzelf gekeerd, buitenlanders hatend, passief-agressief Engeland (een groot afscheidingsscherm in het landschap en een stuitende regeltjescultuur die aan Brave New World doen denken), waarin alleen de buitenkant van zaken telt, schetst de auteur in hink-stap-sprong-structuur de geschiedenis van een innige vriendschap. Het is de vriendschap tussen de 32-jarige kunstgeschiedenisdocente Elisabeth en haar vroegere buurman, de 101-jarige homoseksuele liedjesschrijver en kunstkenner Daniel Gluck die nu in een verzorgingstehuis ligt. Net als in 'Het een als het ander'* speelt kunst een grote rol (Elisabeth wil afstuderen op het seksisme rond Paul Boty, de eerste Engelse vrouwelijke popart kunstenaar). Voor de geletterde lezer en li…Lees verder

Ontheemd in de 21ste eeuw

Ali Smith brengt zowel een lofzang op de verbeelding als een ode aan onze oergrond.

Je zou 'Herfst' van de Schotse schrijfster Ali Smith (1962) een ode aan de Sixties kunnen noemen. De 29-jarige kunsthistorica Elisabeth Demand is gefascineerd door de tijd van Christine Keeler (de vamp uit het indertijd spraakmakende Profumo-schandaal uit het annus mirabilis 1963) en Pauline Body, de Engelse Pop-Art-kunstenares uit de tijd dat hippies en popmuziek nog fris en jong waren. Terwijl zij zich een weg baant in onze eigen fantasieloze tijd ligt haar oude, honderdeneenjarige vriend, voormalig liedjesschrijver Daniel Gluck in het verzorgingstehuis. Nee, dood gaat-ie niet maar hij ligt in een soort trance op weg naar het einde te dromen en te hallucineren. Oud en jong, meester en leerling, ze zijn beiden ontheemd in de 21e eeuw.

Het zijn deze droomachtige fantasieën van de leuke, spontane, nog niet door technologie en efficiency bezoedelde jaren zestig die Elisabeth inzet tegen onze door bureaucratie en stiptheid beheerst…Lees verder

Over Ali Smith

CC BY-SA 3.0 - Foto van/door TimDuncan

Ali Smith CBE FRSL (Inverness, 24 augustus 1962) is een Schotse auteur, toneelschrijver, academicus en journalist. Sebastian Barry omschreef haar in 2016 als "de Nobelprijswinnaar van Schotland in afwachting".

Jeugd en opleiding

Smith werd geboren in Inverness op 24 augustus 1962 als dochter van Ann en Donald Smith. Haar ouders kwamen uit de arbeidersklasse en ze groeide op in een sociale woning in Inverness. Van 1967 tot 1974 ging ze naar de St. Joseph's RC Primary School. Tot 1980 ging ze naar Inverness High School.

Ze studeerde van 1980 tot 1985 Engelse taal en literatuur aan de Universiteit van Aberdeen. Ze won de Bobby Aitken Memorial Prize for Poetry van de universiteit in 1984.

Van 1985 to 1990 ging ze naar Newnham College, Cambridge, waar ze een doctoraat deed over 'modernisme en vreugde in de Ierse en Amerikaanse literatuur'. Ze wilde de werken van James Joyce, Wallace Stevens en William Carlos Willi…Lees verder op Wikipedia

Suggesties